تبلیغات
ارزش نگاه دوست را وقتی درک می کنی که در دل دیوارهای دشمن باشی - درباره ایرج میرزا
ارزش نگاه دوست را وقتی درک می کنی که در دل دیوارهای دشمن باشی
مغز ما یک دینام هزار ولتی است که متاسفانه اکثرمان بیش از یک چراغ موشی از آن استفاده نمی کنیم . ویلیام جیمز

لینکدونی

آرشیو

لینکستان

صفحات جانبی

← آمار وبلاگ

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

درباره ایرج میرزا

ایرَج‌ْ میرْزا، جلال‌الممالك‌ (1291-1344ق‌/1874- 1925م‌)، شاعر معاصر و مشهور ایران‌. وی‌ فرزند غلامحسین‌ میرزا صدرالشعرا و از نوادگان‌

ادامه در ادامه مطلب

ایرَج‌ْ میرْزا، جلال‌الممالك‌ (1291-1344ق‌/1874- 1925م‌)، شاعر معاصر و مشهور ایران‌. وی‌ فرزند غلامحسین‌ میرزا صدرالشعرا و از نوادگان‌ فتحعلى‌شاه‌ قاجار بود و در تبریز به‌ دنیا آمد؛ تحصیلات‌ خود را در همین‌ شهر آغاز كرد. در 14 سالگى‌ به‌ سبب‌ شایستگیهای‌ بسیارش‌، توجه‌ امیرنظام‌ گروسى‌، پیشكار آذربایجان‌ را به‌ خود جلب‌ كرد و با تشویق‌ و مساعدت‌ او، به‌ فراگیری‌ ادبیات‌ فارسى‌ و فرانسه‌ نزد استادان‌ ایرانى‌ و فرانسوی‌ پرداخت‌ (عبرت‌، 12؛ آرین‌پور، 2/384) و به‌ زودی‌ توانست‌ بجز فارسى‌ و فرانسه‌، به‌ زبانهای‌ تركى‌، عربى‌ و روسى‌ نیز تسلط یابد (برقعى‌، 16).
ایرج‌ در 16 سالگى‌ (1307ق‌) ازدواج‌ كرد. در 1309ق‌ به‌ معاونت‌ مدرسة مظفری‌ منصوب‌ شد. در 19 سالگى‌، پدرش‌ صدرالشعرا - شاعر رسمى‌ دستگاه‌ مظفرالدین‌ میرزای‌ ولیعهد - را از دست‌ داد. در این‌ زمان‌ لقب‌ «فخرالشعرا» بدو پیشنهاد شد، اما ظاهراً از پذیرش‌ این‌ لقب‌ خودداری‌ كرد، ولى‌ در عمل‌، وظایف‌ شاعر رسمى‌ مظفرالدین‌ میرزا ولیعهد را عهده‌دار شد (محجوب‌، 9، 15، 26، 28؛ عبرت‌، همانجا؛ آرین‌پور، 2/385).
ایرج‌ از 1314ق‌ مدتى‌ منشى‌ مخصوص‌ امین‌الدوله‌ بود (عبرت‌، آرین‌پور، همانجاها) و چندی‌ بعد همراه‌ دبیر حضور به‌ اروپا رفت‌. در 1318ق‌ پس‌ از بازگشت‌، در تبریز پیشكار جدید آذربایجان‌، یعنى‌ نظام‌السلطنة مافى‌، او را نزد خود نگاه‌ داشت‌ و به‌ ریاست‌ اتاق‌ تجارت‌ منصوب‌ كرد (آرین‌پور، همانجا)؛ در همان‌ سال‌ همراه‌ نظام‌السلطنه‌ به‌ تهران‌ آمد. ایرج‌ در 1319ق‌ به‌ استخدام‌ ادارة گمرك‌ كه‌ زیر نظر بلژیكیها بود، درآمد و تا 1322ق‌ به‌ عنوان‌ مترجم‌ در گمرك‌ كرمانشاهان‌ مشغول‌ به‌ كار شد (عبرت‌، آرین‌پور، همانجاها؛ فتحى‌، 90).
وی‌ در 1324ق‌ به‌ استخدام‌ وزارت‌ معارف‌ درآمد و تا 1329ق‌ در این‌ شغل‌ بود (آرین‌پور، 2/386). در 1326ق‌ با حفظ سمت‌ به‌ همراه‌ پیشكار جدید آذربایجان‌، مهدیقلى‌ هدایت‌ راهى‌ تبریز شد و ریاست‌ دفتر ایالتى‌ را برعهده‌ گرفت‌؛ اما با شروع‌ انقلاب‌ تبریز، از راه‌ قفقاز به‌ تهران‌ بازگشت‌ و ادارة عتیقه‌جات‌ (باستان‌شناسى‌) را در وزارت‌ معارف‌ ایجاد كرد. ایرج‌ سال‌ بعد به‌ معاونت‌ حكومت‌ اصفهان‌ و سپس‌ آباده‌ منصوب‌ شد و در 1333ق‌ به‌ عضویت‌ ادارة گمرك‌ بندر انزلى‌ درآمد، ولى‌ در همان‌ سال‌ به‌ تهران‌ بازگشت‌ و ریاست‌ دفتر محاكمات‌ مالیه‌ را عهده‌دار شد (عبرت‌، 13؛ آرین‌پور، 2/386-387).
در 1334ق‌ فرزند بزرگ‌ ایرج‌، یعنى‌ جعفرقلى‌ میرزا، خودكشى‌ كرد و این‌ حادثه‌ اثری‌ ناخوشایند در او برجای‌ نهاد. ایرج‌ در 1337ق‌ به‌ خراسان‌ رفت‌ و به‌ عنوان‌ معاون‌ پیشكاری‌ مالیه‌ مشغول‌ به‌ كار شد (همو، 2/387). در 1342ق‌ به‌ علت‌ تغییر شغل‌ و تعویق‌ در پرداخت‌ حقوق‌ ماهیانه‌اش‌ به‌ تهران‌ بازگشت‌ (همو، 2/388). وی‌ سرانجام‌ در شعبان‌ 1344/ اسفند 1304 در تهران‌ درگذشت‌ و در گورستان‌ ظهیرالدوله‌ به‌ خاك‌ سپرده‌ شد (همو، 2/389).
آثار: از ایرج‌ دیوان‌ اشعاری‌ باقى‌ است‌. این‌ دیوان‌، نخستین‌بار پس‌ از مرگ‌ او، در فاصلة سالهای‌ 1307-1309ش‌، در 7 دفتر، با مقدمة پسرش‌ خسرو میرزا، در تهران‌ به‌ چاپ‌ رسید. پس‌ از آن‌ برگزیده‌هایى‌ از اشعار وی‌ مانند منظومه‌های‌ عارف‌نامه‌ و زهره‌ و منوچهر جداگانه‌ به‌ چاپ‌ رسید. همچنین‌ در 1342ش‌ دیوان‌ ایرج‌ به‌ كوشش‌ محمدجعفر محجوب‌، مشتمل‌ بر 4 هزار بیت‌ در تهران‌ به‌ چاپ‌ رسید (همو، 2/390-391).
سروده‌های‌ ایرج‌ میرزا به‌ لحاظ زبان‌ و مضمون‌، به‌ دو دورة مجزا قابل‌ تقسیم‌ است‌: دورة اول‌ شامل‌ سروده‌های‌ نوجوانى‌ وی‌ تا پایان‌ دورة شاعری‌ رسمى‌ او در دربار قاجار، و دورة دوم‌ از زمان‌ خروج‌ از دربار تا پایان‌ حیات‌. سروده‌های‌ دورة اول‌، گذشته‌ از برخى‌ عیوب‌ لفظى‌ و معنوی‌، استحكام‌ و استواری‌ لازم‌ را ندارد (محجوب‌، 28). ایرج‌ در این‌ دوره‌ از سنت‌ پیشینیان‌ تقلید مى‌كرد، اما ذوق‌ سرشار و كمال‌ طلبى‌ او، تسلط بر ادبیات‌ فرانسه‌، مسافرت‌ به‌ اروپا، انقلاب‌ مشروطیت‌ و مسئولیتهای‌ مختلف‌ اداری‌ سبب‌ شد تا اندیشه‌ و نگرش‌ وی‌ كمال‌ یابد و در شمار یكى‌ از پیشگامان‌ تحول‌ شعر فارسى‌ درآید (همو، 29-30). سروده‌های‌ دورة دوم‌ از سادگى‌ بیان‌، روانى‌ زبان‌ و استفاده‌ از اصطلاحات‌ و تعبیرات‌ عامیانه‌ و محاوره‌ای‌ برخوردار است‌ (آژند، 341؛ مجتهدی‌، 36).
احاطة ایرج‌ بر ادبیات‌ عرب‌ و فرانسه‌، سبب‌ مى‌شد كه‌ گاهى‌ به‌ استفاده‌ از لغات‌ و تركیبات‌ استوار و ضرب‌المثلهایى‌ از این‌ دو زبان‌، روی‌ آورد (محجوب‌، 39)؛ نیز به‌ سبب‌ گرایش‌ به‌ سادگى‌ كلام‌ و ترجیح‌ معنى‌ بر لفظ، در پاره‌ای‌ موارد، از برخى‌ موازین‌ و دقایق‌ عروضى‌، چشم‌ مى‌پوشید (همو، 45). گفتنى‌ است‌ كه‌ برخى‌ نیز قصاید او را هم‌طراز قصیده‌های‌ فرخى‌ سیستانى‌ دانسته‌اند (گروسى‌، 38).
مضمون‌ سروده‌های‌ ایرج‌ در این‌ دوره‌ شامل‌ انتقادات‌ اجتماعى‌ و خرده‌گیری‌ از عادات‌ و رسومى‌ بود كه‌ آنها را نادرست‌ و مایة تیره‌روزی‌ مردم‌ مى‌دانست‌ (محجوب‌، 31، 33). ایرج‌ در بیشتر قالبهای‌ شعر فارسى‌ هنرنمایى‌ مى‌كرد، اما به‌ مثنوی‌ و قطعه‌ گرایش‌ بیشتری‌ داشت‌؛ تا جایى‌ كه‌ بیش‌ از نیمى‌ از دیوان‌ خود را به‌ این‌ دو قالب‌ اختصاص‌ داد. مشهورترین‌ آثار او در میان‌ قطعه‌ها و مثنویهای‌ اوست‌، مانند مثنویهای‌ عارف‌نامه‌، زهره‌ و منوچهر و شاه‌ و جام‌ و قطعه‌های‌ «مادر» و «هدیة عاشق‌».
مآخذ: آرین‌پور، یحیى‌، از صبا تا نیما، تهران‌، 1354ش‌؛ آژند، یعقوب‌، ادبیات‌ نوین‌ ایران‌، تهران‌، 1363ش‌؛ برقعى‌، محمدباقر، سخنوران‌ نامى‌ معاصر، تهران‌، امیركبیر؛ عبرت‌ نائینى‌، «ایرج‌ میرزا»، محیط، تهران‌، 1329ش‌، شم 9؛ فتحى‌، نصرت‌الله‌، عارف‌ و ایرج‌، تهران‌، 1353ش‌؛ گروسى‌، امیرنظام‌، منشآت‌، تهران‌، 1327ش‌؛ مجتهدی‌، مهدی‌، رجال‌ آذربایجان‌ در عصر مشروطیت‌، تهران‌، 1327ش‌؛ محجوب‌، محمدجعفر، تحقیق‌ در احوال‌ و آثار و افكار و اشعار ایرج‌ میرزا، تهران‌، 1353ش‌.

 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر

درباره وبلاگ

نظر شما نشانه لطف شماست نظر یادت نره خوش تیپ
مدیر وبلاگ : محمد مختاری

آخرین پست ها

جستجو

نویسندگان


منبع کدهای وبلاگ